gở mồm
Định nghĩa
- Động từ (cụm từ):
- Nói ra những lời xui xẻo, không may mắn, mang điềm gở: "gở mồm" chỉ hành động phát ngôn những điều tiêu cực, không tốt lành, có thể dẫn đến hậu quả xấu theo quan niệm dân gian.
- Vô tình nói điều không hay trở thành hiện thực: "gở mồm" cũng được dùng khi ai đó nói ra một điều xui, và sau đó điều đó xảy ra, như thể lời nói có sức mạnh triệu hồi điều xấu.
Ví dụ sử dụng
- Động từ (cụm từ):
- Đừng có gở mồm nói trước, kẻo chuyện xấu xảy ra. (Đừng nói ra những lời xui xẻo, sợ rằng chúng sẽ trở thành sự thật.)
- Anh ta gở mồm bảo "chắc gì trời không mưa", quả nhiên mưa ngay sau đó. (Anh ta nói một câu mang điềm gở, và điều đó đã xảy ra.)
- Bà cụ bảo đừng gở mồm chúc tụng quá sớm, sợ rủi ro. (Bà cụ khuyên không nên nói những lời tốt đẹp quá mức vì sợ điều ngược lại xảy ra.)
Các cách sử dụng nâng cao
"gở mồm gở miệng": dạng nhấn mạnh, chỉ việc nói nhiều điều không may.
- Thằng bé cứ gở mồm gở miệng suốt ngày, ai cũng ngán. (Đứa trẻ nói liên tục những điềm gở, khiến mọi người khó chịu.)
"nói gở": cách diễn đạt khác, mang nghĩa tương tự nhưng ngắn gọn hơn.
- Chị ấy hay nói gở, ai cũng khuyên không nên. (Chị ấy thường nói những điều xui xẻo, được khuyên là nên tránh.)
Biến thể và từ gần giống
Gở (tính từ): không may, xấu, mang điềm rủi.
- Điềm gở báo trước điều chẳng lành. (Điềm xấu báo hiệu chuyện không tốt.)
Mồm (danh từ): miệng (thường dùng trong văn nói, thân mật hoặc mang sắc thái tiêu cực).
- Mồm miệng đỡ chân tay. (Miệng nói nhiều hơn hành động, chỉ người hay nói.)
Từ đồng nghĩa
- Nói xui: nói điều không may, mang tính mê tín.
- Đừng nói xui, tôi không muốn nghe. (Đừng nói những điều xui xẻo, tôi không muốn nghe.)
- Nói hùa: nói theo người khác những điều tiêu cực (ít phổ biến hơn).
- Cả bọn nói hùa nhau, toàn chuyện xui rủi. (Cả nhóm nói theo nhau, toàn chuyện không may.)
Thành ngữ liên quan
- Gở mồm xui miệng: nói ra điều xấu dẫn đến hậu quả không tốt.
- Chuyện gở mồm xui miệng xưa nay vẫn thế, cẩn thận lời ăn tiếng nói. (Việc nói điều xui rủi từ xưa đến nay vẫn thế, cần thận trọng trong lời nói.)